ÇAVUŞ ÜZÜMÜ

Safranbolu ve Çevresinin bağcılık açısından oldukça eski bir tarihi vardır. İklim ve toprak yapısı itibariyle de Sofralık üzüm yetiştiriciliği geniş alanlara yayılmıştır. Safranbolu ve Karabük Merkez İlçenin hemen hemen bütün köylerinde Safranbolu Çavuş Üzümü yetiştiriciliği yüzyıllardır yapılmaktadır. Bugün itibariyle 1440 da. bağ alanımız mevcuttur.
Safranbolu’da bağcılık tarihinin çok eski olduğunu yapılan temel kazılarından çıkan taş kabartmalarda bulunan üzüm figürlerinden anlamak mümkündür. Yetiştirilen üzüm çeşitlerinin başında Çavuş, Çiftlik, Aküzüm, Hafızali, Danagöz gelmektedir. Son yıllarda Cardinal, Yalova İncisi, Atasarısı , İtalya, Hamburg Misketi gibi çeşitlerde eski çeşitlerin üzerine eklenmiş ve yetiştiriciliği yapılmaktadır.
Safranbolu Çavuş Üzümünün Safranbolu açısından ayrı bir önemi vardır.
Üzümün çavuş ismi ile anılması konusunda yörede iki görüş vardır. Bunlardan birinci görüş; Çavuş lakaplı veya rütbesindeki bir şahsın üzümü çevreye tanıtması aşı kalemleri göndermesi nedeniyle, ikinci görüş ise; ürünlerin en kalitelisi ve üst derecelerde olması “ Üzümlerin Çavuşu ” anlamında çavuş denilmiştir.
En kaliteli sofralık Üzüm çeşitlerinin başında yer alan Çavuş Üzümünün Çoban Çavuşu, Pembe Çavuş, Misket Çavuşu gibi çeşitleri vardır. Kendine has aroması, kabuğu ince, çekirdek sayısı az çekirdek içi boş olduğundan yenilmesi kolay, tane şekli yuvarlak oval, salkım şekli orta iri ve olgunlaşma zamanı orta erkenci (Safranbolu şartlarında Eylül’ün ilk yarısıdır)

Çavuş üzümünün tanıtılması amacıylada her yıl üzüm teşvik müsabakaları da düzenlenmektedir. Üzüm yarışmalarının 1938’ de dahi yapıldığı resmi kayıtlardan anlaşılmıştır.
Çavuş Üzümünün çiçek yapısı morfolojik erdişi, fizyolojik dişi olduğundan, bağ tesislerinde mutlaka babalık(tozlayıcı) çeşit ile bağlar tesis edilir.
Tozlayıcı çeşit olarak Çiftlik, Hamburg Misketi, Cardinal çeşitleri kullanılır ve kısa budama uygulanır.
Safranbolu’da Bağcılıkta; 1990’lı yıllara kadar gerek Floksera, gerek eski bağların ekonomik ömrünü doldurması ve gerekse yerleşim alanlarının genişletilmesi sebebiyle bir gerileme yaşanmış, dolayısıyla Çavuş Üzümü üretiminde bir azalma olmuştur.
Ancak son 10 yılda İl Özel İdare Bütçesi ile desteklenen ve Tarım İl Müdürlüğünce yürütülen çalışmalarla Telli Terbiye Sistemli bağ alanlarında hızlı bir artış görülmektedir. Safranbolu Çavuş Üzümünden alınan gözler, Amerikan Asma Anaçları üzerine aşılanarak yeni bağlar modern şekilde kurulmaktadır.
Safranbolu’nun son yıllarda iç ve dış turizm açısından canlanması nedeniyle ilçeye gelen yerli ve yabancı turistler tarafından aranan bir ürün olması nedeniyle ve iyi fiyat bulması talebi arttırmış, üreticilerimizi bağ kurmaya teşvik etmiştir.
Safranbolu da üzümlerin büyük çoğunluğu sofralık olarak pazarlanmakta, satılamayan ürünler yine yörede aranan ürünler arasına giren sirke ve pekmez olarak değerlendirilmektedir.

GİRİŞ

TARİHÇE