SAFRAN

Dünyanın En Pahalı Baharat Bitkisi, Bir İlçemize Adını Veren Bitki, Mübarek Bitki, Sahteciliği En Fazla Yapılan Baharat, Kendi Ağırlığının 100.000 Kat Suyu Sarıya Boyayan Bitki, Adına Festival Düzenlenen Bitki, Bir Gramı Altının Gramına Eşdeğer Tutulan Bitki...

Çok değil zamanımızdan yüzyıl öncesine kadar Safranbolu'da 40 köyde safran üretiminin yapıldığı bilinmektedir. Hatta Safranbolu isminin safranı bol veya safran şehri anlamına geldiği İlçenin ismi söylenirken ilk akla gelen şeylerden biridir. Zaman içerisinde boya teknolojisi ve ilaç sanayi indeki gelişmeler, fiyatının pahalı olması tüketimin iyiden iyiye azalmasına neden olmuştur. Günümüzde Safran tarımı, Devlet destekli projeler ile yaşatılmaya çalışılmaktadır.

Dünya miras listesine giren ve yaşayan tarih olarak adlandırılan Safranbolu İlçemizin Turistik ve kültürel önemine paralel olarak son yıllarda safran tarımı; yöre insanının geçimini sağladıkları tarımsal faaliyet olmaktan çıkıp, turistik ve kültürel bir öğe haline gelmeye başlamış safran tarımı başka bir boyut kazanmıştır.

Özelikle Safranbolu İlçemizde 2000 yılından beri düzenlenen "Altın Safran Film Festivali", koruma altındaki tarihi ve kültürel dokuyla birlikte bu değerli baharat bitkisinin de korunması ve tarımının devam ettirilmesi gereğinin daha iyi anlaşılmasına sebep olmuştur.

Safran tarımının devam ettirilmesi çabalarımızda, desteklerini bizden esirgemeyen sayın Valimiz Can DİREKÇİ'ye, Safranbolu Kaymakamımız sayın İzzettin KÜÇÜK' e, bu sayfaya alıntı yaptığımız bilimsel çalışmalarıyla bizlere ışık tutan çok değerli hocalarımız Prof. Dr. İbrahim GÜMÜŞSUYU ve Prof. Dr. Neşet ARSLAN'a teşekkürlerimizi sunarız.

Safran çok eskiden beri yetiştirilen önemli bir ilaç, baharat ve boya bitkisidir. Ancak ekim alanı son yıllarda "hiç yok" denecek kadar azalmıştır. Safranın tarihsel ve ekonomik olarak çok önemli iki özelliği bulunmaktadır. Tarihsel özelliği, şirin ilçemize ismini vermiş olmasından ileri gelmektedir. Ekonomik özelliği ise, dünyada çeşitli endüstri dallarında çok geniş kullanım alanı bulunan en pahalı baharat olmasıdır. Dolayısıyla, safranın tarihçesi, morfolojisi, tarımı, hasat edilmesi, hasat sonrası işlemleri ve ekonomik değeri üzerinde durularak, tanıtımının yapılması büyük önem kazanmaktadır.
Bugün, dünya piyasalarında, safranın gramı, altının gramına eşdeğer tutulmaktadır. Safran yetiştiren ve ürününü ihraç eden ülkeler, önemli oranda döviz girdisine sahip olmaktadır. Safranın, özellikle ilaç ve gıda endüstrisinde çok geniş kullanım alanı bulunmaktadır. Kanser araştırmalarında, bazı kanser türlerine karşı ümit var bulunduğu için, safran geniş çapta denemelerde kullanılan bir madde durumundadır. Kullanım alanları göz önüne alındığında, dünyada safrana talebin yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, safran ekim alanlarının sınırlı olması nedeniyle, elde edilen ürün, talebi karşılayamamaktadır. Safranın ekonomik değerinin çok yüksek olması ve dünyadaki talebin fazla oluşu, safran tarımını önemli duruma getirmektedir. Geçmişte geniş alanlarda safran yetiştirilmiş bulunan ülkemizde, unutulan tarımın tekrar canlandırılması ve çiftçilerin desteklenmesi, ülkemiz ekonomisi için büyük kazanç olacaktır.